“ช่วงหน้ำท่วม” สิ่งที่ต้องระมัดระวังไม่แพ้ความเสียหายของบ้านเรือนเมื่อวิกฤตน้ำท่วมเยือน นอกจากความเสียหายทางทรัพย์สินและความยากลำบากในการใช้ชีวิตประจำวันแล้ว อีกหนึ่งภัยเงียบที่แฝงตัวมากับสายน้ำคือ "โรคร้ายและเชื้อโรค" ที่พร้อมจะทำอันตรายต่อสุขภาพของเราได้ทุกเมื่อ น้ำท่วมขังมักเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย ไวรัส และสิ่งสกปรกมากมาย หากเราไม่ระวังหรือมองข้ามการดูแลตัวเองเพียงนิดเดียว ก็อาจเจ็บป่วยรุนแรงได้ ซึ่งบทความนี้ ได้สรุปข้อควรรู้และแนวทางดูแลตัวเองแบบเข้าใจง่ายว่า 6 กลุ่มโรคเฝ้าระวัง ที่มักมากับน้ำท่วมมีอะไรบ้าง รู้เท่าทันวิธีป้องกัน และสังเกตสัญญาณเตือนก่อนจะสายเกินไป เพื่อความปลอดภัยของตัวคุณและครอบครัว  

1. โรคฉี่หนู (Leptospirosis)

เชื้อแบคทีเรียจากปัสสาวะสัตว์ (โดยเฉพาะหนู) จะปนเปื้อนอยู่ในน้ำท่วมขังและดินโคลน ซึมเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือผิวหนังที่แช่น้ำนาน ๆ

อาการต้องระวัง: ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะรุนแรง และ "ปวดกล้ามเนื้อน่องหรือโคนขาอย่างรุนแรง" ร่วมกับตาแดง

วิธีป้องกัน: หลีกเลี่ยงการเดินลุยน้ำด้วยเท้าเปล่า หากจำเป็นต้องลุยน้ำควรสวมรองเท้าบู๊ตยาง และรีบอาบน้ำฟอกสบู่ให้สะอาดทันทีหลังขึ้นจากน้ำ

2. แผลติดเชื้อและน้ำกัดเท้า

น้ำสกปรกมักมีเศษแก้ว ตะปู หรือสิ่งของมีคมซ่อนอยู่ รวมถึงการแช่น้ำนาน ๆ ทำให้ผิวหนังเปื่อยจนเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย

อาการ: มีอาการคันยิบ ๆ ตามซอกนิ้วเท้าหรือฝ่าเท้า โดยเฉพาะเมื่อเท้าแห้งหรือถอดรองเท้า

วิธีป้องกัน: หากมีบาดแผล ควรรีบล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เช็ดให้แห้งแล้วใส่ยาฆ่าเชื้อ สังเกตอาการหากแผล บวม แดง ร้อน หรือมีหนอง ต้องรีบพบแพทย์

3. โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ

เกิดจากการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโรคจากน้ำท่วมขัง

วิธีป้องกัน: เลือกทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาด

4. โรคไข้เลือดออกและโรคจากยุง

น้ำที่ท่วมขังตามภาชนะต่าง ๆ หลังน้ำลด จะกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและยุงรำคาญชั้นดี

อาการ: มีไข้สูงเฉียบพลัน ปวดหัว ร้องปวดเมื่อยตามตัว มีจุดเลือดออกตามผิวหนัง อาเจียน หรือปวดท้องอย่างรุนแรง

วิธีป้องกัน: สำรวจและคว่ำภาชนะที่มีน้ำขังรอบบ้าน ทายากันยุง และนอนในมุ้ง

5. โรคระบบทางเดินหายใจ

สภาพอากาศที่ชื้นแฉะ ลมฝน และเชื้อราที่เติบโตในบ้านหลังน้ำท่วม อาจกระตุ้นให้เป็นไข้หวัด หลอดลมอักเสบ หรือทำให้อาการหอบหืดกำเริบได้

อาการ: มีไข้ ไอ คัดแน่นจมูก หายใจติดขัด เสียงหวีด และเจ็บคอหรือแน่นหน้าอก

วิธีป้องกัน: รักษาความอบอุ่นของร่างกาย สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องอยู่ในที่แออัด และรีบทำความสะอาดคราบเชื้อราในบ้าน

6. ตาแดงจากติดเชื้อ

การเอามือที่เปื้อนน้ำสกปรกไปขยี้ตา หรือน้ำสกปรกกระเด็นเข้าตา ทำให้เยื่อบุตาอักเสบติดเชื้อได้

อาการ: ตาแดง คัน ยิบๆ เคืองตา มีขี้ตามากผิดปกติ และน้ำตาไหลหรือเปลือกตาบวม

วิธีป้องกัน: ห้ามใช้มือสกปรกสัมผัสตาเด็ดขาด หากน้ำสกปรกเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดทันที

อาการแบบไหนที่ต้องมาพบหมอทันที? หากคุณมีประวัติลุยน้ำท่วมขัง แล้วมีอาการเหล่านี้

• ไข้สูง หนาวสั่น
• ปวดหัวรุนแรง ปวดน่องมาก
• ตาแดง อาเจียน หรือถ่ายเหลวไม่หยุด
• บาดแผลอักเสบ บวม แดง ร้อน

น้ำท่วมอาจเป็นเรื่องที่ยากจะเลี่ยง แต่โรคภัยไข้เจ็บที่มากับน้ำนั้น เราสามารถป้องกันได้ เพียงแค่เพิ่มความระมัดระวัง สวมอุปกรณ์ป้องกัน สังเกตความผิดปกติของร่างกายอย่างใกล้ชิด และยึดหลัก "เลี่ยงน้ำสกปรก – ปิดแผล – กินสุก – ดื่มน้ำสะอาด – ป้องกันยุง – มีไข้รีบพบแพทย์" หากพบว่าตนเองหรือคนในครอบครัวมีอาการสุ่มเสี่ยง อย่าลังเลที่จะไปพบแพทย์ทันที เพื่อให้ทุกคนผ่านพ้นวิกฤตน้ำท่วมครั้งนี้ไปได้อย่างปลอดภัยทั้งกายและใจ 

รายละเอียดและนัดหมาย: นพ.สุทัศน์ เจียรภัทรกุล (ว.28684) อายุรแพทย์ทั่วไป