• ไทย
เรียกรถพยาบาล 0 2483 9944 CALL CENTER 0 2483 9999
11 พฤษภาคม, 2022
บทความสุขภาพ

รู้จักลองโควิด “Long COVID” อาการหลงเหลือหลังติดเชื้อโควิด-19

ช่วงนี้ประเด็นของโควิด19 สายพันธุ์โอมิครอน ไม่ใช่แค่เรื่องของการระบาดแต่เพียงอย่างเดียว จากข้อมูลของการระบาดในประเทศไทย เห็นได้ชัดว่ามีคนที่ติดเชื้อสายพันธุ์นี้ได้อย่างง่ายดาย และรวดเร็ว และการติดต่อกันเกิดขึ้นภายในสมาชิกคนในครอบครัวทำให้การระบาดแพร่กระจายเป็นจำนวนมากในวงกว้าง  แน่นอนประเด็นที่จะกล่าวถึงไม่ได้ในตอนนี้คือ หลังจากที่ผู้ป่วยติดเชื้อแล้วนั้น มีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่ยังคงมีอาการ อาการแสดง จากผลกระทบจากการติดโรคโควิด 19 สายพันธุ์โอมิครอนอยู่

องค์การอนามัยโลกและศูนย์ควบคุมโรคติดต่ออเมริกาจึงได้มีการแบ่งผู้ป่วยที่ติดโรคโควิด 19 ออกเป็น 2 ระยะ โดยการบ่งนี้ไม่ได้คำนึงถึงระดับของการติดเชื้อ ปริมาณไวรัสแต่อย่างใด ได้แก่

  • ระยะเฉียบพลัน (acute COVID-19) โดยตั้งต้นตั้งแต่ผู้ป่วยเริ่มมีอาการ ซึ่งบางรายอาจจะนานได้จนถึง 1 เดือน
  • ระยะหลังการติดเชื้อ (post-COVID condition) ผู้ป่วยมีอาการและ อาการแสดง ได้หลากหลายแบบ ทั้งแสดงออกมาทางร่างกาย และหรือทางด้านจิตใจ (แสดงไว้ดังตารางด้านล่าง) โดยอาการดังกล่าวอาจ เกิดขึ้นได้ตั้งแตช่วง 1 เดือนหลังระยะเฉียบพลัน จนกระทั่งถึง มากกว่าหรือ เท่ากับ 2 เดือน (รวม 3 เดือนตั้งแต่เริ่มมีอาการวันแรก)

โดยจะพบ ว่ามีชื่อเรียกกลุ่มอาการดังกล่าวหลายแบบ ไม่ว่าจะเป็น Long COVID ที่เป็นที่รู้จักกันดี, และอื่นๆ เช่น  Postacute COVID-19, Chronic COVID-19, Postacute sequelae of SARS-CoV-2 infection (PASC), แต่ยังไม่มีชื่อไหนที่ถูกยอมรับอย่างเป็นทางการ และแพร่หลาย

เมื่อผู้ป่วยมีสภาวะร่างกายและจิตใจดังกล่าวเป็นที่ทราบกันว่า ถ้าจะป้องกันอาการหลังการติดเชื้อวิด Post-COVID condition ได้ดีนั้นจะต้องเป็นวิธีการใดใด ที่สามารถลดความรุนแรงของอาการของการติดเชื้อโควิดในระยะแรกให้ได้ เช่น การได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันโควิด

อาการที่พบบ่อยของ Long COVID ได้แก่ อ่อนเพลีย ไม่มีแรง เหนื่อยง่าย แน่นหน้าอก ไอ และกลุ่มอาการด้านจิตใจ เช่น อาการกังวล, อาการซึมเศร้า, โรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD: Posttraumatic Stress Disorder) ซึ่งกลุ่มนี้จะคล้ายคลึงกับอาการที่พบได้ในผู้ป่วยที่เจ็บป่วยรุนแรงในหอผู้ป่วยบำบัดวิกฤตทั่วไปอยู่เดิมแล้ว

 

 

โดยหากพบว่ามีอาการดังกล่าว ส่วนใหญ่จะเป็นการรักษาตามอาการ และอาการดังกล่าวก็จะดีขึ้นเองภายหลัง 3 เดือนแต่แน่นอนกลุ่มอาการดังกล่าวมีความจำเป็นอย่างมากที่จะต้องได้รับการวิเคราะห์ ปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อแยกโรคจากโรคอื่นๆที่อาจจะเป็นผลแทรกซ้อนจริงๆจากการติดโรคโควิด19 หรือ เกิดโรคอื่นๆ แทรกซ้อนหลังการติดเชื้อได้

เมื่อผู้ป่วยสังเกตพบอาการดังกล่าข้างต้นจึงจำเป็นต้องมีพูดคุย ปรึกษากับแพทย์ ตรวจร่างกาย และวิเคราะห์เลือด, เอ๊กซเรย์ปอด และตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจเบื้องต้น หากไม่พบความผิดปกติอื่นใด แพทย์จะได้ยืนยันกับผู้ป่วยเบื้องต้นโดยยึดหลักการรกาตามอาการ สังเกตอาการก่อน แล้วนัดตรวจติดตามการรักษาอีกครั้ง ถ้าแพทย์ตรวจพบความผิดปกติ หรือไม่มีความมั่นใจในการวินิจฉัย แพทย์จะทำการสั่งตรวจลึกในรายละเอียดขึ้นกับผู้ป่วยแต่ละคน เช่น เลือด เอ๊กซเรย์คอมพิวเตอร์ปอด อัลตราซาวด์หัวใจ การวัดสมรรถนะปอด และอื่นๆ

สุดท้ายคงเป็นเรื่องราวของคำแนะนำ เรื่องวัคซีนป้องกันโรคโควิด และโรคอื่นๆ ที่เกิดขึ้นตามฤดูกาล  ที่ผู้ป่วยจะได้รับหลังจากอาการหายดีแล้วตามคำแนะนำของแพทย์ ตอนนี้ภาพของการรักษาโควิด 19 จึงไม่ใช่แค่เรื่องการรักษาเพียงอย่างเดียว โรคนี้มีมิติของการรักษาอีกมาก การตรวจติดตามหลังจากที่ผู้ป่วยหาย และที่สำคัญมีองค์ความรู้ใหม่เกิดขึ้นตลอดเวลา ยังคงมีอีกหลายเรื่องราวที่แพทย์ และนักวิทยาศาสตร์ทางการแพทย์คงต้องศึกษาวิจัยต่อเนื่องอีกนานขอบคุณครับ

 

สนับสนุนข้อมูลโดย

นพ. ณฐนัท ช่างเงินชญช์  นัดหมายแพทย์ คลิก

แพทย์เฉพาะทางด้านอายุรศาสตร์ ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลนวเวช