• ไทย
เรียกรถพยาบาล 0 2483 9944 CALL CENTER 0 2483 9999
07 มกราคม, 2022
บทความสุขภาพ

ปีใหม่แล้ว ‘’อยากสร้างวินัยให้ลูก ‘’ เริ่มอย่างไรดี

 

ปัจจุบันพ่อแม่ส่วนใหญ่มีความตั้งใจและเห็นประโยชน์ของการสร้างวินัยให้เด็ก แต่หมอพบว่ายังมีพ่อแม่จำนวนไม่น้อยที่มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเรื่องวิธีการสอนวินัยให้ลูกจนนำไปสู่ปัญหาอารมณ์และพฤติกรรมของเด็ก และอาจนำไปสู่ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างผู้ใหญ่และเด็กได้ด้วย ที่ยังมีอยู่เรื่อยๆ ก็คือ ผู้ปกครองเข้าใจและเชื่อว่าวิธีการสอนเด็กที่ได้ผล ก็คือ การดุด่า หรือตีให้เจ็บ เด็กจะได้จำ พ่อแม่เองก็โตมาด้วยการถูกด่าว่าถูกตี และคงยังจำฝังใจถึงความรู้สึกเจ็บปวดนั้นได้

ปีใหม่นี้หมอจึงตั้งใจว่า จะคุยทำความเข้าใจเรื่องการสร้างวินัยให้ลูกเพื่อให้เป้าหมายในการสอนและสร้างวินัยให้ลูกประสบความสำเร็จโดยที่ครอบครัวยังคงมีความรักความสัมพันธ์ที่ดีกันต่อไป

ทำความเข้าใจความหมายของระเบียบวินัยกันก่อนค่ะ

1. ระเบียบวินัย คือ อะไร

ในที่นี้ ระเบียบวินัย ก็คือ “ข้อปฏิบัติที่ผู้ใหญ่กาหนดให้เด็กเรียนรู้ว่าสิ่งใดที่เขาทาได้ สิ่งใดทาไม่ได้” โดยมีเป้าหมายให้เด็กรู้จักจัดการอารมณ์และควบคุมตัวเองได้ตามวัย เด็กได้ฝึกฝน ลงมือทา และมีผู้ใหญ่กากับ ดูแล ด้วยความรัก และความไว้ใจต่อเด็ก

 

2. การสอนระเบียบวินัย เท่ากับ การลงโทษ….หรือไม่

คุณคิดว่าการสอนระเบียบวินัยให้เด็กรู้ว่าอะไรถูก/ผิด เท่ากับ “การลงโทษเพื่อให้หลาบจำ” หรือเปล่าคะ ปล.ประโยคในเครื่องหมายคำพูด หมอนำมาจากพ่อแม่หลายท่านที่บอกกับหมอแบบนี้ ลองอ่านต่อไปนี้แล้วค่อยสรุปคาตอบ

  • การสร้างระเบียบวินัย คือ การสอนให้เด็กได้ฝึกควบคุมตัวเอง อะไรทำได้/ทำไม่ได้ รู้จักรับผิดชอบในสิ่งที่ทำผิดพลาด เปิดโอกาสให้เด็กได้ชดเชย แก้ไขข้อผิดพลาด โดยอยู่บนความรัก ความใส่ใจ ที่ผู้ใหญ่มีให้กับเด็ก และเด็กก็รับรู้ข้อดี คือเด็กจะควบคุมตัวเองได้และรู้สึกมั่นคงปลอดภัยกับความชัดเจนของขอบเขตของการกระทำที่ผู้ใหญ่กำหนดไว้ให้ และยังมีความรัก เคารพพ่อแม่อยู่ข้อเสีย (หรือจริงๆน่าจะเป็นสิ่งที่พ่อแม่มองว่าเป็นอุปสรรค) คือผู้ใหญ่อาจจะมองว่าทำยาก ต้องอดทนและใช้เวลานานกว่าเด็กจะทำได้
  • การลงโทษ คือการแสดงพฤติกรรมลบตอบสนองต่อเด็กเมื่อเด็กมีการแสดงออกที่ไม่เหมาะสม โดยทั่วไปจะใช้การดุด่า ประจาน ใช้คำแรงๆ อาจใช้กำลัง บังคับ หรือทำให้ร่างกายและจิตใจของเด็กเจ็บปวด เช่น หยิก ตี ตบ เตะ เขย่า ขว้างของใส่ ให้อดอาหาร หรือกักขังเด็กข้อเสีย คือการกระทำแบบนั้นจะส่งผลลบต่อตัวเด็ก ทาให้เด็กรับรู้ว่าตัวเองเป็นคนไม่ดี ไม่มีคุณค่า ไม่เป็นที่รัก นอกจากนั้นแล้วเด็กที่ถูกลงโทษจะรู้เพียงว่าตัวเองทำผิด แต่ไม่รู้ว่าเขาต้องปรับปรุงแก้ไขข้อผิดพลาดอย่างไร

ดูตัวอย่าง “ความแตกต่างของการสร้างระเบียบวินัยและการลงโทษ”

เด็ก 3 ขวบ หงุดหงิด ขว้างช้อน จาน ชาม ขณะทานอาหาร

  • การลงโทษ – ดุด่าว่าเป็นเด็กดื้อ/นิสัยไม่ดี /เอาแต่ใจ ตีมือ หยิกแขน ขว้างช้อนใส่เด็ก
  • การสร้างระเบียบวินัย – บอกเด็กว่า รู้ว่าหนูโมโห หงุดหงิด แต่ขว้างของไม่ได้ ให้ช่วยกันเก็บของขึ้น/ชวนเด็กทำความสะอาด ผู้ใหญ่มีท่าทีสงบ ไม่อารมณ์เสีย หงุดหงิดใส่เด็ก

เด็ก 4 ขวบ แย่งของจากมือคนอื่่น

  • การลงโทษ – ดุด่า ตีมือ/แขน กระชากของคืน ผลักแรงๆ
  • การสร้างระเบียบวินัย- บอกเด็กว่า อยากได้ของ ควรพูดขอดีๆ ไม่ดึงจากมือคนอื่น และให้ลองฝึกทำใหม่

เด็ก 5 ขวบ พูดคาหยาบ

  • การลงโทษ- ดุด่ากลับ โวยวาย ตบปาก หยิก ตี
  • การสร้างระเบียบวินัย- บอกเด็กด้วยท่าทีสงบว่า ไม่ชอบให้พูดคานี้ ที่บ้านเราไม่พูดคำนี้

3 . วัยไหน เริ่มฝึกได้

ตอบว่า ฝึกได้ตั้งแต่แรกเกิด ใช่ค่ะ…อ่านไม่ผิดค่ะ พ่อแม่ฝึกวินัยให้ลูกได้ตั้งแต่แรกเกิดและให้ฝึกไปตลอดในช่วงวัยเด็กจนถึงวัยรุ่นที่ลูกยังอยู่กับเรา เคล็ดลับคือ ฝึกตอนยังเล็กง่ายกว่าฝึกตอนโต

4.  แล้วจะเริ่มต้นฝึกอย่างไรดี

  • ในวัยแรกเกิดเริ่มจากฝึกวินัยในชีวิตประจำวันที่เป็นไปตามเวลา เช่น การกิน การนอน การเล่น การอาบน้ำ ฯลฯ
  • เมื่อเด็กเริ่มโตขึ้นเช่น หนึ่งขวบขึ้นไปจะใช้มือ หยิบจับสิ่งต่างๆได้คล่อง ก็ให้ฝึกช่วยเหลือตัวเอง เมื่อเริ่มเข้าใจคำพูดและพูดได้บ้าง ให้ฝึกมารยาททางสังคม เช่น การขอ การรอ การทักทาย
  • วัยอนุบาลควรฝึกเรื่องการช่วยเหลือตัวเองในชีวิตประจาวัน ตักอาหารกินเอง ถอด/ใส่เสื้อผ้า เก็บของเล่น สอนการแบ่งปัน ฝึกการรอคอย การทำตามกฏในบ้าน
  • วัยเรียน ฝึกเพิ่มเรื่องรับผิดชอบในการเรียน และมีส่วนร่วมในงานบ้านต่างๆ ทาตามกฏในบ้าน เช่น พี่น้องไม่ทะเลาะกัน จะหยิบของใครต้องขออนุญาตก่อน ไม่ตะโกน ไม่พูดหยาบคายใส่กัน
  • วัยรุ่น ฝึกทักษะการบริหารเวลา การใช้จ่าย การคบเพื่อน การรับผิดชอบชีวิตตัวเองเพื่อเตรียมตัวเป็นผู้ใหญ่ที่มีวินัย

5.  ฝึกระเบียบวินัยให้เด็ก พ่อแม่ต้องมีหลักอะไรบ้าง

  • หลักข้อแรกที่เป็น “หัวใจ” คือ พ่อแม่ต้องเป็นตัวอย่างของการมีระเบียบวินัยในตัวเองให้ลูกเห็น เพราะเด็กจะเรียนรู้และทาตามสิ่งที่เด็กเห็นมากกว่าการถูกสั่งสอน
  • ทุกบ้านควรมีตารางกิจวัตรประจาวันให้ลูกทำตาม : การตื่น การนอน การกิน การเล่น การอาบน้า เป็นเวลา
  • พ่อแม่บอกขอบเขตการกระทำให้ลูกรู้อย่างชัดเจนว่าอะไรทำได้ อะไรทำไม่ได้ โดยพูดดีๆ ท่าทีสงบ เป็นมิตรแต่เอาจริง เช่น ลูกโกรธได้ แต่ห้ามขว้างของ หรือตีคนอื่นนะ
  • สอนให้เด็กรู้จักจัดการความเครียดและความผิดหวัง เช่น เล่นเกมกับเพื่อนแล้วแพ้ เด็กผิดหวังและโกรธตัวเอง ให้รู้ตัวว่ากาลังโกรธผิดหวัง สอนฝึกหายใจเข้าออกช้าๆหรือแยกไปทำกิจกรรมผ่อนคลายอื่นๆแทน เช่น วาดรูป อ่านหนังสือเพลินๆ ขี่จักรยาน
  • ฝึกให้เด็กได้แก้ปัญหาเอง อย่าเพิ่งรีบสอน รีบช่วย เช่น เด็ก ป.1เล่าว่าถูกเพื่อนยืมของเล่นไปแล้วทาหาย ให้ถามเด็กว่าหนูจะทำอย่างไรดี
  • ในแต่ละวัน จัดเวลาให้เด็กได้คุยทบทวนการกระทำของตัวเองว่าเกิดอะไรขึ้นและเด็กทำอย่างไรลงไป ในเด็กโตอาจะเป็นการจดบันทึกชีวิตประจำวัน
  • สร้างแรงจูงใจให้เด็กมีระเบียบวินัยในตัวเอง โดยพูดชมเชยเมื่อเด็กทำตามข้อกำหนด เช่น ดีมากที่หนูกินข้าวเสร็จในเวลา หรือให้รางวัลเล็กๆน้อยๆเป็นกำลังใจ เช่น ให้เด็กได้เลือกทำในสิ่งที่เด็กชอบบ้าง
  • ฝึกระเบียบวินัยให้ลูกอย่างสม่าเสมอ
  • พ่อแม่ฝึกควบคุมอารมณ์ตัวเองเมื่ออยู่กับลูก เวลาสอนลูกแล้วลูกยังทำไม่ได้ ก็ไม่โมโห หงุดหงิด ตาหนิแรงๆ ฝึกมองเป็นเรื่องปกติที่เด็กยังทำตามไม่ได้ในครั้งแรกๆ ให้กลับมาทบทวนปัญหาอุปสรรค และให้โอกาสเด็กในการฝึกต่อไปด้วยใจนิ่ง ไม่ใช้อารมณ์

 

หมอหวังว่าแง่มุมที่คุยกันในวันนี้จะทำให้พ่อแม่เข้าใจเพิ่มเติมเกี่ยวกับหลักและวิธีการสร้างวินัยให้กับลูก และได้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างการสร้างวินัยและการลงโทษ

เพื่อที่ จะได้นำไปใช้กับลูกได้ถูกต้องและมั่นใจได้ว่าการสอนระเบียบวินัยที่ถูกวิธีจะไม่ส่งผลลบต่อตัวตนของลูกแน่นอนค่ะ

 

ด้วยความปรารถนาดี

หมอปุ๊ก พญ.ดวงรัตน์ วังเกล็ดแก้ว

ศูนย์สุขภาพเด็ก รพ.นวเวช