• ไทย
เรียกรถพยาบาล 0 2483 9944 CALL CENTER 0 2483 9999
26 สิงหาคม, 2021
บทความสุขภาพ

รากฟันเทียมหลวมหรือขยับได้อย่างไร

“รากฟันเทียมหลวมหรือขยับได้อย่างไร ” (ep:1)

ปัจจุบันทันตกรรมรากฟันเทียมเป็นที่แพร่หลายทั่วโลกเนื่องจากสามารถทดแทนฟันธรรมชาติได้ดีในแง่การใช้งานและความสวยงามตลอดจนความสำเร็จที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆเมื่อเทียบกับในอดีตไม่ว่าจะเป็นวัสดุ,เครื่องมือรวมถึงเทคโนโลยีและงานวิจัยต่างๆ

แต่ถึงกระนั้นอาการไม่พึงประสงค์จากการฝังรากฟันเทียมยังมีโอกาสพบได้อยู่บางครั้งเกิดขึ้นหลังผ่าตัดไม่นานหรือบางทีหลังใส่ฟันไปแล้วก็มี หนึ่งในอาการดังกล่าวคือรากฟันเทียมหลวมหรือขยับซึ่งบางกรณีคนไข้อาจจะไม่ทราบเลยจนกระทั่งมาพบทันตแพทย์

 

ต่อไปนี้จะเป็นคำถามที่อาจพบได้ในผู้ป่วยรากฟันเทียม

1. Q : รากฟันเทียมหลวมหรือขยับอยู่ในปากแต่ไม่ปวดเพราะเหตุใด?

A : ก่อนอื่นหมอต้องขออธิบายก่อนว่ารากฟันเทียมประกอบด้วย 2 ส่วนคือ

ก. รากเทียมส่วนฝัง(อยู่ในกระดูกขากรรไกรอาจมองด้วยตาเปล่าไม่เห็นแต่เจอในภาพรังสี)

ข. รากเทียมส่วนทับ(เชื่อมต่อกับส่วนฝังพ้นเหงือกสู่ช่องปากเพื่อทำหน้าที่ต่างกัน ส่วนนี้สังเกตเห็นได้)

ส่วน ก. หากเกิดหลวมมักมาจากกระดูกไม่เชื่อมเกาะ (Osteodisintegration) หรือมีการละลายตัว(bone resorption)ร่วมกับการติดเชื้ออักเสบอย่างรุนแรงนี่เป็นสัญญาณของความล้มเหลวในการรักษาได้โดยมากผู้ป่วยจะมาด้วยอาการต่างๆเช่นเจ็บ,บวม,เลือดซึม,มีหนองมีกลิ่นเคี้ยวไม่ได้ฟันขยับหรือลอยขึ้นแม้กระทั่งรากเทียมหลุดออกมา แต่คำถามคือไม่ปวดหรือแทบไม่พบความผิดปกติจึงมักจะเกิดจากส่วนข.คือส่วนทับรากเทียม ส่วนนี้อาจพบได้แค่หลวมขยับหลุดหรือหายไปทั้งที่คนไข้อาจจะรู้ตัวหรือไม่รู้สึกอะไรเลยก็ได้ส่วนทับมีชื่อเรียกแตกต่างกันเช่น ตัวผายเหงือก(transgingival part),ตัวหมุด,ฝาปิดรากเทียม(closing srew)ซึ่งในวงการจะทราบดีในชื่อรวมเรียกว่าตัว ‘healing abutment’

หมายเหตุ ; รากเทียมส่วนทับที่เป็นตัวรับครอบหรือฟันเทียมจะกล่าวใน EP: 2 ต่อ)

 

2. Q : เพิ่งผ่าตัดใส่รากเทียมไปยังไม่ได้ใส่ฟันทำไมรู้สึกไม่แน่นนิ้วจับขยับได้ควรทำอย่างไร?

A : น่าจะเป็นส่วนของฝาครอบรากเทียมมากกว่าซึ่งเกิดขึ้นได้ในเฟส 1 (Surgical phase)หรือ step การปลูกรากฟันเทียมแบบเปิดเหงือก(Single stage Non submerged technique)ง่ายๆเรียกว่าแบบ2in1คือฝังรากพร้อมใส่ตัวถ่างเหงือกเพื่อรอต่อฟันปลอมบนรากเทียม คนไข้รากเทียมส่วนใหญ่จะได้รับแผนการรักษาแบบนี้ หากฝาครอบหรือตัวหมุดปิดไม่แน่นควรไปพบทันตแพทย์เพราะหากทิ้งไว้อาจจะหลุดลงคอได้ตามมาด้วยเหงือกจะเชื่อมปิดรูทำให้ต้องผ่าตัดเปิดเหงือกเป็นหนที่สอง

 

3. Q : จากข้อ 2 สาเหตุเกิดจากเผลอไปเคี้ยวโดนหรือทำความสะอาดแรงไปใช่หรือไม่?

A : สาเหตุหลักๆมีอยู่ 3 ประการคือ
3.1 ตัวหมุดปิดรากเองมีขนาดใหญ่อ้วนหรือสูงเกินไปหรือเกลียวของหมุดอาจจะสึกหรอเนื่องจากผ่านการใช้งานมาระยะหนึ่ง

3.2 สภาวะแวดล้อมในช่องปากของผู้ป่วยเองเช่นเนื้อเยื่อเหงือกที่หนาหรือมีแรงเค้นตึง (ventricular flap tension) พอหลังผ่าตัดไประยะหนึ่งจะหดตัวทำให้หมุดคลายเกลียวได้ นอกจากนี้ตำแหน่งที่ฝังใกล้ลิ้นผู้ป่วยจะทำให้มีแรงดันหรือดุนรบกวนอยู่บ่อยๆรวมถึงฟันปลอมชั่วคราวที่ใส่ทับอาจกดกระแทกระหว่างบดเคี้ยว

3.3 หมอที่รักษาขันตัวหมุดปิดไม่แน่นพอในบางเคสกระดูกโปร่งบางพรุนหรือหมุดขันไม่สนิทติดบ่ากระดูก (กรณีรากเทียมต้องฝังลึกใต้ขอบหรือเปลือกกระดูก Infracrestal placement) จะพบมีการยุบตัวหลังผ่าตัดไปจึงทำให้หมุดรากเทียมหลวมขยับได้ง่ายขึ้น

 

ส่วนการแปรงบริเวณรากเทียมแม้หลังตัดไหมไปแล้วอาจมีผลน้อยต่อการขยับของตัวหมุดเว้นแต่ว่าหมุดหลวมอยู่แล้วไปแปรงก็จะอาจทำให้คลายเกลียวมากขึ้น ในทางตรงกันข้ามการไม่ทำความสะอาดจะทำให้เกิดคราบจุลินทรีย์มาเกาะส่งผลต่อเนื้อเยื่อรอบรากเทียมและการหายของแผลได้ดังนั้นควรแปรงปกติและใช้น้ำยาบ้วนปากเป็นประจำ อนึ่งควรหมั่นตรวจดูส่วนต่างๆของรากเทียมด้วยกระจก,ลิ้นหรือนิ้วคลำด้วยตนเองหากพบความผิดปกติหรือไม่แน่ใจควรรีบไปพบทันตแพทย์

 

สนับสนุนข้อมูลโดย

ทพ.คม มนทกานติกุล

แพทย์เฉพาะทางด้านทันตกรรมประดิษฐ์และรากฟันเทียม (ศูนย์ทันตกรรม)

โรงพยาบาลนวเวช โทร 02-483-9999 / www.navavej.com