• ไทย
เรียกรถพยาบาล 0 2483 9944 CALL CENTER 0 2483 9999
17 พฤษภาคม, 2021
บทความสุขภาพ

ทางเลือกของการรักษาภูมิแพ้…เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

วัคซีนภูมิแพ้ (Allergen Immunotherapy)

คือ การใช้สารสกัดจากสารก่อภูมิแพ้ที่แพ้ มาให้กลับเข้าสู่ร่างกาย เพิ่มขึ้นทีละน้อยๆเพื่อให้ร่างกาย สามารถสร้างภูมิต้านทานขึ้นมาใหม่ต่อสิ่งที่แพ้ขึ้น

แต่วัคซีนภูมิแพ้นั้น ไม่เหมือนกับวัคซีนที่เราฉีดในวัยเด็ก

…. วัคซีนที่ฉีดในวัยเด็ก ฉีดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันและป้องกันโรค เช่น วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ วัคซีนป้องกันบาดทะยัก ไอกรน คอตีบ

… ส่วนวัคซีนภูมิแพ้ไม่ได้ฉีดเพื่อป้องกันโรค แต่ฉีดเพื่อการรักษาโรคภูมิแพ้ เหมาะกับผู้ป่วยโรคภูมิแพ้ ลักษณะใดบ้าง

– โรคโพรงจมูกและเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic rhinoconjunctivitis)

– โรคหอบหืดจากภูมิแพ้ (Allergic asthma)

– โรคผื่นผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic dermatitis)

ที่ใช้ยารักษาอาการหลายชนิดแล้วไม่ดีขึ้น หรือไม่อยากกินยา

ขั้นตอนการทำ : มี 2 รูปแบบ คือ ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง และ อมใต้ลิ้น

1. ต้องทราบสาเหตุการแพ้ อย่างเฉพาะเจาะจงในผู้ป่วยแต่ล่ะคนก่อน ด้วยการตรวจวิธี SPT หรือ Blood test for specific IgE เพื่อพิจารณาเลือกการรักษา ใช้สารสกัดจากสารก่อภูมิแพ้ได้ตรงกับสาเหตุ

2. เลือกวิธีการ รูปแบบการรักษา ที่เหมาะสมแก่ผู้ป่วย โดยพิจารณาตาม สาเหตุที่แพ้ ช่วงอายุ และ complianceเช่น ชนิดอมใต้ลิ้น ใช้ได้ในผู้ป่วยแพ้ไรฝุ่น ที่มีอายุ 12ปี ขึ้นไป เนื่องจากต้องอาศัยความร่วมมือ ค่อนข้างมาก

3. โดย…วัคซีนชนิดฉีดเข้าใต้ผิวหนังนั้น

– ในช่วงแรก (induction phase) ฉีด 1 ครั้ง/สัปดาห์ เป็นอย่างน้อยแล้วค่อยๆเพิ่มปริมาณวัคซีนทีละน้อย จนกระทั่งได้ระดับสูงสุดที่ผู้ป่วยรับได้ อาจใช้ระยะเวลาประมาณ 2-3 เดือนแล้วแต่คน

– ช่วงถัดไป (maintenance phase) ฉีดให้ห่างขึ้นได้เดือนละ 1 ครั้ง  เพื่อกระตุ้นให้สร้างภูมิใหม่ได้อย่างต่อเนื่อง

4. ใช้ต่อเนื่องนาน 3-5 ปี เพื่อประสิทธิภาพดีที่สุด

5.ประโยชน์ที่ได้รับจากการรักษา

– เป็นการรักษาที่ตรงจุด แก้ที่กลไกของโรคโดยตรง

– ผู้ป่วยที่ตอบสนองต่อวัคซีนและฉีดอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้อาการภูมิแพ้ดีขึ้น

– ลดการกินยา ใช้ยาได้ (Improve medication score)

– อาจช่วยป้องกันผู้ป่วยจมูกอักเสบภูมิแพ้ ไม่ให้ดำเนินโรคต่อเป็นโรคหืด

– อาจป้องกันการแพ้สารใหม่เพิ่มเติมในอนาคต (new sensitization)

6. สำหรับวัคซีนฉีดเข้าใต้ผิวหนังนั้น หลังจากหยุดฉีด อาการจะเป็นอย่างไร ?

– มีข้อมูลว่าหากหยุดฉีดหลังจากที่ฉีดครบ 3-5 ปีแล้ว ผู้ป่วยส่วนใหญ่อาการภูมิแพ้ยังดีต่อไปได้อีกหลายปี

– วัคซีนภูมิแพ้จึงนับว่าเป็นการรักษาเดียวในปัจจุบัน ที่มีแนวโน้มจะทำให้ต้วโรคภูมิแพ้หายขาดหรือดีขึ้นจากเดิม

ข้อควรทราบเพิ่มเติม

– การฉีดสารก่อภูมิแพ้ที่แพ้เข้าไปทีละน้อย แม้จะเจือจางน้ำยาแล้ว บางรายที่มีความไวต่อสิ่งกระตุ้น อาจมีอาการแพ้วัคซีนได้ ดังนั้น ทุกครั้งที่ฉีด แพทย์จึงให้สังเกตอาการในรพ. อย่างน้อย 30 นาที งดการออกกำลังกายหลังฉีดในวันนั้น

– อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้บางคน มีภาวะเยื่อบุโพรงจมูกไวร่วมด้วย ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้อาจมีอาการคัดจมูกเวลาอากาศเปลี่ยน และอาจจะมีอาการหลงเหลืออยู่บ้างแม้ว่าจะได้รับวัคซีนภูมิแพ้แล้วก็ตาม