• ไทย
เรียกรถพยาบาล 0 2483 9944 CALL CENTER 0 2483 9999
22 กุมภาพันธ์, 2021
บทความสุขภาพ

การตรวจอัลตราซาวด์ในหญิงตั้งครรภ์

แม้ว่ายังไม่เห็นหน้าแต่ก็รักและผูกพัน ด้วยวิทยาการในปัจจุบันที่ทำให้คุณพ่อคุณแม่ได้รับรู้พัฒนาการของลูกในครรภ์รวมถึงโครงร่างของลูกน้อยคือการตรวจอัลตราซาวด์ แล้วในความเป็นจริงการอัลตราซาวด์สามารถตอบคำถามอะไรได้บ้าง การตรวจในแต่ละช่วงอายุครรภ์แตกต่างกันอย่างไร

ไตรมาสที่ 1 (อายุครรภ์น้อยกว่า 14 สัปดาห์)

การอัลตราซาวด์ในครั้งแรกของการฝากครรภ์ มักเป็นการยืนยันตำแหน่งของการตั้งครรภ์ว่าเป็นการตั้งครรภ์ในมดลูกหรือไม่ นอกจากนี้ยังใช้เป็นข้อมูลในการกำหนดอายุครรภ์ร่วมกับการมีประจำเดือนครั้งสุดท้าย โดยวัดความยาวของตัวอ่อน (Crown-rump Length) จากภาพอัลตราซาวด์ และการตรวจดูอวัยวะอื่น ๆ ในอุ้งเชิงกรานอย่างมดลูกและรังไข่ประกอบ

หลังจากนั้นประมาณช่วงอายุครรภ์ 10 สัปดาห์-13 สัปดาห์ 6 วัน ทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ (Maternal Fetal Medicine: MFM) จะตรวจอัลตราซาวด์ร่วมกับการตรวจเลือดเพื่อประเมินความเสี่ยง และคัดกรองโรคดาวน์ซินโดรมความพิการของทารกในครรภ์ ทำนายเพศ และการตรวจคัดกรองโรคครรภ์เป็นพิษ

ไตรมาสที่ 2 (อายุครรภ์ 14-28 สัปดาห์)

ช่วงอายุครรภ์ 18-22 สัปดาห์ เป็นช่วงที่เหมาะสมที่สุดในการประเมินดูความสมบูรณ์ของทารกในครรภ์ โดยสามารถตรวจดูความสมบูรณ์ของอวัยวะต่าง ๆ ได้เกือบทั้งหมด ได้แก่ 

  • กะโหลกศีรษะ และ สมอง 
  • โครงสร้างใบหน้า ลูกตา เพดานปาก ริมฝีปาก 
  • ทรวงอก ปอด โครงสร้างของหัวใจ เส้นเลือดหัวใจ และการไหลเวียนของเลือด 
  • ช่องท้อง กระเพาะอาหาร ลำไส้ ไต กระเพาะปัสสาวะ 
  • เพศ 
  • โครงสร้างกระดูก กระดูกสันหลัง กระดูกแขน ขา มือ เท้า นิ้วมือและเท้า 
  • ปริมาณน้ำคร่ำ 
  • ประเมินน้ำหนักของทารกในครรภ์ 
  • ตำแหน่งการเกาะของรกและสายสะดือ 

ความผิดปกติที่พบบ่อย เช่น ปากแหว่ง เพดานโหว่ สมองผิดปกติ หัวใจพิการ รกเกาะต่ำ หากตรวจพบความผิดปกติแต่กำเนิดในช่วงนี้ แพทย์จะแนะนำให้ตรวจเพิ่มเติม โดยการเจาะน้ำคร่ำหรือสายสะดือทารก เพื่อตรวจดูความผิดปกติของโครโมโซม รวมถึงการได้รับ คำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อวางแผนการดูแลระหว่างตั้งครรภ์ การคลอดและหลังคลอด 

นอกจากนี้ยังสามารถประเมินความเสี่ยงในการคลอดก่อนกำหนดได้ จากการตรวจอัลตรา-ซาวด์ทางช่องคลอด เพื่อวัดความยาวปากมดลูก หากมีภาวะปากมดลูกสั้นหรือปากมดลูกหลวม เพื่อที่จะได้รับการรักษาด้วยยาหรือการเย็บปากมดลูกได้อย่างทันท่วงทีอีกด้วย

ไตรมาสที่ 3 (อายุครรภ์ 28 สัปดาห์จนถึงคลอด)

ในช่วงไตรมาสที่ 3 นั้น ประโยชน์ของการตรวจอัลตราซาวด์ คือการตรวจดูน้ำหนักของทารกในครรภ์เพื่อประเมินน้ำหนักก่อนคลอด ท่าของทารก ปริมาณน้ำคร่ำ และตรวจยืนยันตำแหน่งการเกาะของรกว่ามีรกเกาะต่ำหรือไม่ เพื่อประเมินความเหมาะสมของวิธีการคลอด และตรวจดูความสมบูรณ์ของทารกในครรภ์ที่อาจตรวจพบได้ในช่วงไตรมาสที่ 3 


สรุป

แม้ว่าการตรวจอัลตราซาวด์จะสามารถตรวจพบความพิการแต่กำเนิดได้หลายชนิด แต่ความผิดปกติบางอย่างก็ยังไม่สามารถตรวจพบได้จากอัลตราซาวด์ เช่น ความผิดปกติ ที่มีขนาดเล็กมาก สติปัญญา ออทิสติก 

โรงพยาบาลนวเวช เราใช้การตรวจอัลตราซาวด์แบบ 2 มิติ ร่วมกับการอัลตราซาวด์ 3 มิติ และ 4 มิติ เพื่อช่วยให้เห็นภาพใบหน้า และโครงสร้างภายนอกของทารกในครรภ์ได้ชัดเจนมากขึ้น รวมถึงการคลื่อนไหวของทารกในครรภ์ โดยสามารถเก็บภาพและคลิปวิดีโอ เป็นความทรงจำดี ๆ  และยังเป็นการสร้างความผูกพันระหว่างพ่อแม่และลูกในครรภ์อีกด้วย

ทั้งนี้คุณแม่ที่ตั้งครรภ์สามารถติดต่อสอบถาม นัดหมาย หรือปรึกษา เกี่ยวกับการฝากครรภ์และการอัลตราซาวด์กับทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรงพยาบาลนวเวช เพื่อการดูแลที่ใกล้ชิด


นพ.ธิติพันธุ์ น่วมศิริ 
สูตินรีแพทย์ เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ 
18/12/2020